مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 2 2026 2 21 Historical Evolution of the Theory of "Preservation of Quiddity" تطور تاریخی نظریۀ «انحفاظ ماهیت» 117 138 fa حسین خرسندی امین فردوسی مشهد محمدعلی وطن دوست دانشگاه فردوسی مشهد علیرضا کهنسال دانشگاه فردوسی مشهد 2025 11 19 Providing a solution for connecting the mind and the external world in acquired knowledge is a very important, yet difficult, problem. Through ontological analyses of mental forms, Muslim philosophers and mutikallimūn, have examined their relationship with external realities. However, they have faced some ambiguities and questions in this regard. It is a question whether they believe in essentialism and the quiddative identity of the mind and external world or not. A study of their scientific works in this area shows a division in their statements. Part of their discourse supports their belief in the quiddative identity of the mind and external world (the theory of “preservation of quiddity”), while another part creates the impression that they believed in the theory of the phantom. Therefore, a historical-analytical study of their views will not be without benefit. In this paper, by examining the works of great figures such as Ibn Sīnā, Shaykh al-Ishrāq, Fakhr al-Dīn al-Rāzī, Khwājah Naṣīr al-Dīn al-Ṭūsī, Mīr Sayyid Sharīf Jurjānī, and Mullā Ṣadrā, the authors trace the theory of “preservation of quiddity.” After delving into the views of each of these great figures, they examine the belief in the theory of the phantom in the Peripatetic philosophy. On the one hand, based on their findings from the words of former philosophers and by criticizing their support of the theory of the phantom, they clarify the philosophers’ general belief in the theory of “preservation of quiddity”. On the other hand, they bring to light the weakness of attributing the theory of the phantom to philosophers such as Avicenna. ارائة راهکاری برای پیوند ذهن و عین در علم حصولی، مسئلهیی بسیار مهم، اما دشوار است. حکما و متکلمان مسلمان با واکاوی هستیشناختی صورتهای ذهنی، به بررسی رابطۀ آنها با واقعیتهای خارجی پرداخته&zwnj;اند. با وجود این، آنان در اینباره با ابهامها و پرسشهایی مواجهند. آیا آنان به ذاتگرایی و اینهمانی ماهوی ذهن و عین باور دارند؟ مطالعۀ آثار علمی آنان در این باب نشان از دو دستگی سخنانشان دارد. بخشی از سخنان آنان، مؤید باورشان به اینهمانی ماهوی ذهن و عین (نظریۀ «انحفاظ ماهیت») است، اما بخشی دیگر، این گمان را ایجاد میکند که آنان به نظریۀ شبح باور داشته&zwnj;اند. از اینرو، بررسی تاریخی&zwnj;ـ&zwnj;تحلیلی دیدگاه آنها خالی از فایده نخواهد بود. در این نوشتار با بررسی آثار بزرگانی همچون ابنسینا، شیخاشراق، فخر رازی، خواجه نصیرالدین طوسی، میر سیدشریف جرجانی و ملاصدرا، به تتبع نظریۀ «انحفاظ ماهیت» میپردازیم. پس از غور در دیدگاه هر کدام از این بزرگان، باور به نظریۀ شبح در حکمت مشاء را بررسی کرده&zwnj;ایم. با آنچه از جستجو در کلمات حکمای پیشین بدست آورده&zwnj;ایم و با نقد آنچه در تأیید باور آنان به نظریۀ شبح، مطرح ساخته&zwnj;ایم، از یکسو باورمندی عموم حکما به نظریۀ «انحفاظ ماهیت» روشن میشود و از سوی دیگر، سستی اسناد نظریۀ شبح به حکمایی نظیر بوعلی سینا مشخص میگردد.

http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/52135