مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 3 2026 5 19 A Comparative Study of Kant’s Synthetic A Priori Propositions and Mullā Ṣadrā’s Necessary Accidental Predicates مطالعه تطبیقی قضایای ترکیبی پیشینی کانت و محمولات عرضی لازم ملاصدرا 91 112 fa ناصر عزیزوکیلی دانشگاه قم مهدی منفرد دانشگاه قم 2025 9 16 Every philosopher, in their research, seeks to pose and answer a fundamental question. Kant's most important issue in the Critique of Pure Reason is synthetic a priori propositions and their possibility. The importance of these propositions in Kant’s view is such that wherever he discusses natural sciences, mathematics, and metaphysics, he begins his discussion with synthetic a priori propositions; as if the possibility of science or its affirmation and negation is related to the possibility of synthetic a priori propositions. On the other hand, years before Kant, in Sadrian philosophy and alongside issues such as the common technical predication and necessary accidental predicates, some philosophers discussed predicates that are conceptually different from their subject but are necessarily predicated of it. With a little attention, we realize that such predicates enjoy the characteristics of synthetic a priori propositions, including necessity and universality. The present paper aims to discuss Kant’s view on synthetic a priori propositions and demonstrate that his problem in epistemology was also raised in Mullā Ṣadrā’s philosophy. Moreover, it tries to show that, by relying on the teachings of Sadrian philosophy, such as the necessary accidental predicate, synthetic a priori propositions can be attained. However, the problem of this research is not merely a re-reading of two independent philosophical systems; rather, it attempts to align Kant’s and Mullā Ṣadrā’s theories regarding synthetic a priori propositions. هر فیلسوفی در پژوهشی که انجام میدهد، بدنبال طرح یک مسئلة اساسی و پاسخ به آن است. مهمترین مسئلة کانت در کتاب نقد عقل محض، قضایای ترکیبی پیشینی و امکان این نوع از قضایاست. اهمیت این قضایا در نظر کانت به&zwnj;اندازه&zwnj;یی است که هر جا دربارة علوم طبیعی، ریاضی و مابعدالطبیعه بحث نموده، بحث خود را با قضایای ترکیبی ماتقدم آغاز کرده است؛ گویی امکان وجود علم یا اثبات و نفی آن با امکان قضایای ترکیبی پیشینی ارتباط دارد. از سوی دیگر، سالها قبل از کانت، در فلسفة صدرایی و در خلال مسائلی همچون حمل شایع صناعی و محمولات عرضی لازم، از محمولهایی بحث شده که از لحاظ مفهومی با موضوع خود متفاوتند اما بنحو ضروری بر موضوع حمل میگردند. با کمی دقت متوجه میشویم که این نوع از محمولها، ویژگیهای گزاره&zwnj;های ترکیبی پیشینی را ـ&zwnj;که همان ضرورت و کلیت است&zwnj;ـ دارند. نوشتار پیش رو درصدد است &zwnj;نظر کانت را دربارة قضایای ترکیبی پیشینی مورد بحث قرار داده و نشان دهد که مسئلة او در حوزة شناخت در فلسفة ملاصدرا نیز مطرح بوده است و با اتکا بر آموزه&zwnj;&zwnj;های فلسفة صدرایی، مانند محمول عرضی لازم، میتوان به قضایای ترکیبی پیشین دست یافت. با وجود این، مسئلة این پژوهش، صرفاً بازخوانی دو نظام فلسفی &zwnj;بطور مستقل نیست، بلکه میکوشد نظریۀ کانت و ملاصدرا درباب قضایای ترکیبی پیشینی را بر یکدیگر منطبق سازد.

http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/51476