مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 3 2026 5 19 A Comparative Analysis of Kant’s Synthetic A Priori Judgments and Mulla Sadra’s Concept of Necessary Accidental Predicates مطالعه تطبیقی قضایای ترکیبی پیشینی کانت و محمولات عرضی لازم ملاصدرا 91 112 fa ناصر عزیزوکیلی دانشگاه قم مهدی منفرد دانشگاه قم 2025 9 16 Every philosopher, in his inquiries, seeks to pose a fundamental question and to provide an answer to it. The central problem for Kant in the Critique of Pure Reason is the question of synthetic a priori judgments and the possibility of such judgments. For Kant, their significance is so profound that whenever he discusses natural science, mathematics, or metaphysics, he begins his analysis with synthetic a priori judgments. It seems that the very possibility of science, and even its affirmation or denial, is tied to the possibility of these judgments. On the other hand, centuries before Kant, within Sadrian philosophy, in discussions such as common predication and necessary accidental predicates, reference is made to predicates that, while conceptually distinct from their subjects, are nevertheless predicated of them necessarily. A closer examination reveals that these predicates possess the same features as synthetic a priori judgments—namely, necessity and universality. Accordingly, the aim of this study is to examine Kant’s account of synthetic a priori judgments and to demonstrate that the same problem also emerges in Mulla Sadra’s philosophy of knowledge. By drawing on Sadrian concepts such as the necessary accidental predicate, it becomes possible to approach an understanding of synthetic a priori judgments. Nevertheless, the task of this research is not merely a separate reading of the two philosophical systems, but rather an attempt to draw a comparative connection between Kant’s and Mulla Sadra’s accounts of synthetic a priori judgments. هر فیلسوفی در پژوهشی که انجام میدهد، بدنبال طرح یک مسئلة اساسی و پاسخ به آن است. مهمترین مسئلة کانت در کتاب نقد عقل محض، قضایای ترکیبی پیشینی و امکان این نوع از قضایاست. اهمیت این قضایا در نظر کانت به&zwnj;اندازه&zwnj;یی است که هر جا دربارة علوم طبیعی، ریاضی و مابعدالطبیعه بحث نموده، بحث خود را با قضایای ترکیبی ماتقدم آغاز کرده است؛ گویی امکان وجود علم یا اثبات و نفی آن با امکان قضایای ترکیبی پیشینی ارتباط دارد. از سوی دیگر، سالها قبل از کانت، در فلسفة صدرایی و در خلال مسائلی همچون حمل شایع صناعی و محمولات عرضی لازم، از محمولهایی بحث شده که از لحاظ مفهومی با موضوع خود متفاوتند اما بنحو ضروری بر موضوع حمل میگردند. با کمی دقت متوجه میشویم که این نوع از محمولها، ویژگیهای گزاره&zwnj;های ترکیبی پیشینی را ـ&zwnj;که همان ضرورت و کلیت است&zwnj;ـ دارند. نوشتار پیش رو درصدد است &zwnj;نظر کانت را دربارة قضایای ترکیبی پیشینی مورد بحث قرار داده و نشان دهد که مسئلة او در حوزة شناخت در فلسفة ملاصدرا نیز مطرح بوده است و با اتکا بر آموزه&zwnj;&zwnj;های فلسفة صدرایی، مانند محمول عرضی لازم، میتوان به قضایای ترکیبی پیشین دست یافت. با وجود این، مسئلة این پژوهش، صرفاً بازخوانی دو نظام فلسفی &zwnj;بطور مستقل نیست، بلکه میکوشد نظریۀ کانت و ملاصدرا درباب قضایای ترکیبی پیشینی را بر یکدیگر منطبق سازد.

http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/51476