مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316Suhrawardi’s Background in Advocating Mentally-Positedness of Existenceپيشينه¬هاي سهروردي در قول به اعتباريت وجود125146faمحمودهدايت افزادانشگاه تهرانزينب بوستانيدانشگاه قم2017827Suhrawardi explicitly confirmed the “mentally-positedness of existence” in his most important works. He had correctly concluded the “external occurrence of existence to quiddity” from the works of Farabi and Ibn Sina and, while criticizing some of Ibn Sina’s words, had adduced several arguments for his own view. However, some contemporary scholars, when analyzing his standpoints, have ignored his background regarding the mentally-positedness of existence and introduced him as the first person who advocated this view. In the present paper, after a brief account of Farabi’s and Ibn Sina’s arguments concerning the relationship between existence and quiddity in possible things, the authors have analyzed Suhrawardi’s critical approach to this issue and then referred to three different sources for his belief in the mentally-positedness of existence. His hidden sources in this regard consist of some of the words of Bahmanyar and Omar Khayyam which he has quoted without citing the names of these two scholars in order to support his own arguments for the mentally-positedness of existence. His obvious source is a text written by Ibn Sahlan Sawi in al-Mashari’ wa’l-mutarihat. Since the philosophy section of Hakim Sawi’s book is not available, one cannot correctly judge the quality and quantity of the influence of above-mentioned thinkers on Suhrawardi. Nevertheless, available evidence demonstrates the certainty of his frequent adaptations of Bahmanyar’s works on the rejection of the “external objectivity of existence”. سهروردي در آثار برجسته خويش، با صراحت تام، به «اعتباريت وجود» رأي داده است. او که بدرستي از آثار فارابي و ابن سينا، «عروض خارجي وجود بر ماهيت» را نتيجه گرفته بود، ضمن نقد برخي عبارات سينوي، دلايل متعددي بر ديدگاه خويش اقامه کرده است؛ اما برخي اساتيد معاصر در مقام تحليل عملکرد سهروردي، از پيشينه هاي وي در قول به «اعتباريت وجود» غفلت ورزيده و او را نخستين قائل به «اعتباريت وجود» دانسته اند. در پژوهش پيشرو، پس از گزارش اجمالي از دعاوي فارابي و ابن سينا در باب رابطة وجود و ماهيت در اشياء امکاني، موضع نقادانه سهروردي در قبال آنان تشريح گرديده و آنگاه سه پيشينه براي باور وي به «اعتباريت وجود» بيان شده است. پيشينه هاي پنهان سهروردي در اين مسئله، برخي مطالب بهمنيار و عمر خيام است که بدون ذکر نامي از آن دو، در ضمن دلايل اعتباريت وجود گنجانده شده و پيشينة آشکار او، متني به نقل از ابن سهلان ساوي در المشارع و المطارحات است. از آنجا که بخش فلسفة کتاب حکيم ساوي در دسترس نيست، بنحو دقيق نميتوان در باب کم و کيف تأثرات سهروردي از متفکران مذکور قضاوت نمود؛ اما بنابر مستندات موجود، اقتباسهاي متعدد سهروردي از آثار بهمنيار در ابطال «عينيت خارجي وجود»، امري ترديدناپذير است.http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23273مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316A Study of the Fundamental Principles and Elements of Comparative Philosophy in Izutsu’s Philosophy بررسي مباني و مؤلفههاي فلسفه تطبيقي در انديشه ايزوتسو95124faحمیدرضااسکندری دامنهدانشگاه علامه طباطبائیقاسم پورحسندانشگاه علامه طباطبايي0000-0003-3665-63032018114Due to the dominance of the theory of analogy and Henry Corbin’s phenomenological approach, comparative philosophy has not yet been properly explored. In Iran, no reference has ever been made to Toshihiko Izutsu and his meta-historical theory, and no study has ever been conducted in this regard. Izutsu’s meta-historical view is a fundamental departure from Paul Masson-Oursel’s approach and even historicism. However, it is considered to be an innovative view which demands more accurate deliberation. Accordingly, the present study was conducted to explore the elements and fundamental principles of comparative philosophy in Izutsu’s thoughts. In doing so, the authors have examined the importance and place of Izutsu in comparative philosophy, the nature of comparative philosophy, the necessity and possibility of comparative philosophy, and Europe-centeredness in Izutsu’s philosophy. They aim to clarify how one can discover the necessity and possibility of comparative philosophy based on his principles and, at the same time, remain immune against the criticisms advanced against other comparative philosophical approaches.فلسفه تطبيقي تاکنون بواسطه چيرگي نظريه شباهت و رويکرد پديدارشناسي کربن، بدرستي مورد واکاوي قرار نگرفته است. در ايران عمدتاً نامي از نظريه فراتاريخي و ايزوتسو برده نشده و پژوهشهاي درخوري در اين زمينه صورت نپذيرفته است. ديدگاه فراتاريخي ايزوتسو اگرچه گسست بنيادين از رويکرد اورسلي و حتي تاريخينگري است، اما نظر بديعي محسوب شده که نيازمند تأمل دقيقتري ميباشد. از اينرو تحقيق حاضر عهدهدار واکاوي مؤلفهها و مباني فلسفه تطبيقي در انديشه ايزوتسو ميباشد. در اين راستا، اهميت و جايگاه ايزوتسو در فلسفه تطبيقي، چيستي فلسفه تطبيقي، ضرورت و امکان فلسفه تطبيقي و همچنين اروپامحوري در انديشه ايزوتسو مورد بررسي قرار گرفته تا روشن گردد طبق مباني وي چگونه ميتوان به ضرورت و امکان فلسفه تطبيقي دست يافت و در عين حال از انتقادهايي که به ساير رويکردهايي فلسفه تطبيقي وارد است، مصون ماند.http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23308مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316Happiness and Contemplation of Beauty in Plato’s Symposiumنيکبختي و اندرنگري صورتِ زيبا در محاوره ميهماني (همگسارش) افلاطون147170faحمیدرضامحبوبی آرانی دانشگاه تربيت مدرس 2018927Diotima’s speech in Plato’s Symposium is one of the most important parts of his works. The present paper exclusively examines the last of Diotima’s speech, where Plato uses some words and phrases focusing on the relationship between happiness and contemplation of beauty. Diotima claims that, only when a philosopher or lover (here, in love with Sophia) reaches the peak of his love and begins his contemplation of beauty, he could attain knowledge, happiness, and true eternity, but the question is, “How could this claim be interpreted?” The purpose of the author in this paper is to attract the attention of readers to the interpretive point that Plato’s understanding of the meaning of contemplation of beauty should be perceived in the context of an ethical and political program and in relation to the practical life of a citizen rather than within a purely abstract and theoretical inferential framework. The first part of this paper explains the intended problem through an investigation of different sections of Diotima’s speech. In the second part, with particular attention to Alcibiades’ speech, the author demonstrates that, in order to learn about Plato’s understanding of this problem, one must pay particular attention to the various dimensions of this speech. Finally, he concludes the paper by presenting an interpretation of Diotima’s last words based on a general reading of Symposium and, specifically, Alcibiades’ character and words.گفتار/ سخنراني ديوتيما در محاوره ميهماني (همگسارش) افلاطون از جمله مهمترين سخنان وي در آثارش است. نوشتار حاضر، بطور خاص، واپسين عبارات ديوتيما در اين سخنراني را مورد بررسي قرار ميدهد؛ عباراتي که تمرکزشان بر روي رابطه ميان نيکبختي و اندرنگري امر زيبا استوار است. ديوتيما ادعا ميکند که وقتي فيلسوف يا عاشق (در اينجا عاشق سوفيا) به اوج قلة صعود خود رسيده و شروع به اندرنگري صورت زيبا ميکند، تنها در اينجاست که اين اندرنگري صورت زيبا، براي وي فضيلت، نيکبختي و ناميرايي حقيقي را به ارمغان ميآورد. اما چگونه بايد اين ادعا را تفسير کرد؟ هدف نوشتار حاضر نشان دادن اين نکتة تفسيري است که برداشت افلاطون از معناي اندرنگري صورت زيبا را بايد در بستر برنامهيي اخلاقي، سياسي و در ارتباط با زندگي عملي يک شهروند دريافت و نه صرفاً در قالب برداشتي يکسره انتزاعي و نظري. در بخش نخست اين نوشتار، مسئلة مورد نظر با بررسي قسمتهاي گوناگون سخنان ديوتيما تقرير ميگردد و در بخش دوم، با توجه خاص به سخنراني آلکيبيادس نشان داده ميشود که براي فهم برداشت افلاطون از مسئله بايد به زواياي گوناگون اين سخنراني توجهي خاص مبذول داشت و نهايتاً در نتيجهگيري تفسير مؤلف بر اساس خوانشي کلي از محاوره ميهماني و بطور خاص شخصيت آلکيبيادس و سخنان وي، از واپسين عبارات ديوتيما ارائه ميگردد.http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23358مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316Philoponus and the Development of his Philosophical Thoughts فيلوپونوس و تطور انديشه فلسفي وي2962faفرهاداسدیالهیات و ادیان - فلسفه اسلامیمریم سالمدانشگاه شهید بهشتیسید محمد اسماعیلسید هاشمیدانشگاه شهید بهشتی20181031Philoponus, the neo-Platonic Alexandrian philosopher of later periods, had become so knowledgeable in most sciences of his period that some gave him the nickname of all-knower (‘allamah). However, this was not the only distinctive feature of this thinker of Alexandrian school. His philosophical thoughts underwent such massive fluctuations that some have praised his courage in criticizing and rejecting the views of his predecessors at the level of a hero and considered him as the forerunner of critical thinking, while some others have introduced him as a coward and greedy thinker who, for fear of his life and love of material things, yielded to the coercions of the Christian-Roman government and gave up his own philosophical achievements. The present paper aims to unveil the secret character of this philosopher with reference to the invaluable works of contemporary researchers and take a step, however small, in providing a profound and correct understanding of the development of philosophical thought in the history of philosophy. One of the cases that the writers highlight in this paper is the quality of the interactions between the Alexandrian school and the powerful Christian government. During this period, the context was provided for the growth and development of a number of philosophers and commentators, such as Philoponus, who disseminated Aristotelian philosophy. However, the most important achievement of this paper is probably an investigation of Philoponus’ critical approach to the views of Aristotle and his predecessors as well as a comparative study of his most important philosophical views during two periods of his academic activities. Here, the authors focus on some of his opposing and sometimes contradictory views which created great debates in their own time and exercised particular impact on the development of philosophical thought, including Islamic philosophy, in different societies.فيلوپونوس، فيلسوف نوافلاطوني ـ اسکندراني دورة متأخر، در اکثر علوم عصر خود به حدي متبحر شده بود که برخي به او لقب علاّمه دادند. ولي اين تنها خصوصيت بارز اين متفکر مدرسة اسکندريه نيست. انديشة فيلوپونوس در طول عمر آکادميک خود، دچار نوسانات شگرفي گرديد که برخي شجاعت او را در نقد و ردّ آراء پيشينيان در حدّ يک قهرمان ستودهاند و وي را راهگشاي تفکر نقّادانه دانستهاند و برخي هم وي را بزدل و طمّاع دانستهاند که براي نجات جان خويش و اغراض مادي، در مقابل فشار حکومت مسيحي ـ رومي تسليم شد و از دستاوردهاي فلسفي خويش دست شست. در نوشتار حاضر تلاش شده تا حدي، پرده از چهرة رازآلود اين فيلسوف، با استناد به آثار ارزشمند پژوهشگران معاصر، کنار زده شود و در جهت تعميق فهم درست از سير تطور انديشة فلسفي در تاريخ فلسفه گامي، هرچند کوچک، برداشته شود. از جمله مواردي که اين نوشتار مورد توجه قرار ميدهد، چگونگي تعامل مدرسة اسکندريه با حکومت مقتدر مسيحي است، بنحوي که در دورة مورد نظر، زمينة رشد و نموّ فيلسوفان و شارحان مروّج انديشة ارسطويي از جمله فيلسوف مورد نظر ما فراهم گرديد. ولي شايد مهمترين دستاورد اين نوشتار بررسي رويکرد نقّادانة فيلوپونوس نسبت به آراء ارسطو و اسلاف وي و مقايسة تطبيقي مهمترين آراء فلسفي فيلوپونوس در دو دوره از فعاليت آکادميک وي باشد؛ آراء متضاد و گاه متناقضي که در جاي خود محل بروز مناقشات قابلتوجهي گرديد و آثار خاص خود را بر سير تحول انديشة فلسفي جوامع مختلف از جمله فلسفة اسلامي بر جاي گذاشت. http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23362مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316Forewordسخن سردبیر56faدکتر حسینکلباسی اشتریدانشگاه علامه طباطبايي2019316Islamic Philosophy, Arabic Philosophy, Orientalismتلقي رايج چنين بوده است که «شرقشناسي» بمثابه رشتهيي تحقيقاتي در دانشگاهها و مؤسسات پژوهشي داير بوده و «شرقشناسان» نيز گروهي از استادان و پژوهشگراني بوده و هستند که درباره تمدن و ميراث فرهنگي مشرق زمين به امر آموزش و پژوهش اشتغال دارند. اما اگر اين تلقي تا چند دهه پيش اعتباري داشت، اکنون بکلّي دگرگون شده و ضمن نقد بسياري از پيشفرضهاي شرقشناسي، سخن از پايان شرقشناسي به گفتماني غالب مبدل شده است. دربارة مبادي، اصول و پيشفرضهاي شرقشناسي و بويژه سرانجام آن در دورة معاصر نوشتههاي متعددي حتي به زبان فارسي انتشار يافته است و در اينجا مجالي براي پرداختن بدان ولو باجمال نيز وجود ندارد، ليکن به قدر اشاره، التفات به اشتباهات فاحش ـ و شايد جزميت و مقاومت نابخردانهـ برخي مورخان غربي فلسفه و متأثر از آنان در جاهاي ديگر خالي از لطف نيست.
پرسش محوري نوشته حاضر اين است كه اکنون با گذشت چهارده قرن از تولد فلسفه و حکمت اسلامي برآمده از فرهنگ و تعليمات وحياني، استعمال واژة «فلسفه عربي» در گفتار و نوشتههاي برخي متخصصان غربي ـ و غربزده ـ تاريخ فلسفه چه توجيهي دارد؟ آيا با وجود انبوهي از پژوهشهاي تاريخي و فلسفي آنهم به زبانهاي مختلف، تکرار اين اصطلاح مجعول و خالي از محتوا به چيزي جز جهالت يا لجاجت گوينده يا نويسنده آن ميتواند دلالت داشته باشد؟ مجعول بودن اين اصطلاح از آنروست که تمامي قراين و آثار مربوط به جريان حکمت و علوم عقلي در عالم اسلام هيچ قيدي جز اسلاميت را نميپذيرد و حتي اگر به حيث زباني و ادبي آثار فلسفي در اين سنت استناد کنيم، حجم بزرگي از اين آثار نه به زبان عربي بلکه به زبان فارسي به نگارش درآمده است. اگر اين گروه از نويسندگان براي توجيه کاربرد اين واژه يعني «فلسفه عربي»، وجود چند چهره فلسفي را در مناطق عربزبان مورد استناد قرار دهند، روشن است که در مقام مقايسه، اين استناد نيز هم بلحاظ کمي و هم بلحاظ کيفي فاقد اعتبار است. نام معدود کساني چون ابواسحاق کندي و ابنرشد در مقابل شمار کثيري از حکماي طراز نخست اين سنت نظير فارابي، ابوعلي مسکويه، ابنسينا، ابوحيان توحيدي، ابوالعباس لوکري، ابوسليمان سجستاني، شهابالدين سهروردي، خواجه نصيرالدين طوسي، ميرداماد، ميرفندرسکي، ملاصدرا و دهها تن در ميانه آنها به انضمام چهرههاي نامدار و حتي کمتر شناخته شده دو مکتب شيراز و اصفهان اساساً قابلمقايسه و قابل رقابت نيست. اين معنا نه تنها در لسان و نوشته گروه کثيري از اسلامشناسان و مستشرقان قديم و جديد ظاهر شده است که حتي بدست آنان برخي از وجوه و زواياي تاريک اين سنت پربار و زاينده به ديگران شناسانده شده است. نمونه بارز آن را بايد در کوششهاي اسلامشناس فقيد معاصر هانري کربن ملاحظه کرد که تمامي اهتمام خويش را با انصراف از مغرب وجود، مصروف کشف مشرق وجود در آثار مشرقيان يعني حکماي ايراني و اسلامي ساخته و اين تنها نمونهيي است از فهرست بلند بالاي پژوهشهاي مستشرقان در قالب دانشنامهها و تکنگاشتهايي که صدالبته خالي از برخي خطاهاي تاريخي و مفهومي هم نيست. با اين اوصاف اصرار برخي نويسندگان و فرهنگنويسان معاصر در استعمال واژة مجعول پيشگفته چه وجهي ميتواند داشته باشد جز جهالت يا تجاهل نسبت به واقعيتهاي محرز تاريخي و يا گرفتاري آنان در جزميتها و پيشفرضهاي نادرست شرقشناسي و يا دخالت اغراض سياسي و يا قيود مليگرايانه و تعصبات کور قومي نظير آن نوع دعاوي که در نوشتههاي مؤلف نقد عقلعربي پديدار گشته است؟! که اثبات سست بودن آن دعاوي را تني چند از صاحبنظران کشورمان بر عهده گرفتهاند. شگفت آنکه انتشار کتابهايي با اين عنوان يا عناوين مشابه را ناشريني برعهده گرفته يا ميگيرند که از اسم و رسمي در محافل علمي دنيا برخوردارند. شايد يادآوري اين پرسش نزد پژوهشگران اين مرز و بوم، انگيزهيي را براي خوانش مجدد سير تاريخي حکمت در عالم اسلام متمايز از مشهورات شرقشناسي فراهم سازد.
http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23391مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316Plato’s Mathematical Ontology in Islamic and Western Interpretationsهستيشناسي رياضي افلاطون در تفاسير اسلامي و غربي728faمحمد ساکت نالکياشريدانشگاه بينالمللي امام خميني علينقي باقرشاهيدانشگاه بين¬المللي امام خميني (ره) قزوين 2019316Mathematics has always been considered to be among certain sciences; however, the objects of mathematical knowledge have continually occupied the minds of mathematicians and philosophers of mathematics. The theory stating that the objects of mathematics consist of a number of certain immaterial and separate affairs which are independent of the world of the human mind and thought has been attributed to Plato, and several realist philosophers who, in spite of all their differences, have been called neo-Platonists. Commentators of Plato have failed in providing any clear and consistent interpretation, whether in terms of ontology or semantics, of his philosophy of mathematics, which has resulted in some misunderstandings in this regard and some ambiguity in his whole philosophy. When completing his PhD dissertation at the University of Bristol, Paul Pritchard presented an interpretation of Plato’s ontology, according to which the objects of mathematics are the same sensible things. Here, the allegory of the divided line has been interpreted differently, and the existing ambiguities have been removed. In this paper, the authors have examined this interpretation and compared it with other interpretations of Plato’s ontology of mathematics. They also refer to its effects on Plato’s philosophy of mathematics in general and reveal that, unlike its traditional interpretation, his philosophy of mathematics does not conflict with Benacerraf’s identification problem. Moreover, the authors demonstrate that, based on Mulla Sadra’s arguments, the theory of Ideas is a completely consistent theory in terms of ontology and, thus, Plato’s philosophy of mathematics is a consistent body of philosophy.ياضيات همواره از علوم يقيني شمرده ميشده است، اما اينکه معرفت رياضي دربارة چيست، همواره دغدغه ذهني رياضيدانان و فيلسوفان رياضي بوده است. اين نظريه که متعلقات رياضي، اموري مجرد و مفارق از جهان ذهن و انديشه ما هستند به افلاطون نسبت داده شده و عده زيادي از فيلسوفان واقعباور را با تمام اختلافنظرهايشان افلاطونگرا ناميدهاند. مفسران افلاطون، فلسفه رياضي وي را چه از لحاظ هستيشناسي و معناشناسي، چه از لحاظ معرفتشناسي بطور شفاف و سازگار تفسير نکردهاند و اين امر باعث بدفهمي فلسفه رياضي افلاطون و ابهام در کل فلسفه او گرديده است. از جمله، پريچارد، تفسيري از هستيشناسي افلاطون ارائه کرد که بموجب آن، متعلقات رياضي همين محسوسات هستند. بر اساس اين تفسير، تمثيل خط به گونه ديگري تفسير شده و ابهامات موجود در اين تمثيل از ميان ميرود. ما در اين نوشتار اين تفسير را بررسي ميکنيم و آن را با ساير تفاسير هستيشناسي رياضي افلاطون مقايسه كرده و آثار آن را در کل فلسفه رياضي افلاطون ملاحظه مينماييم و نشان ميدهيم فلسفه رياضي افلاطون برخلاف تفسير سنتي آن درگير معماي بناسراف نيست. بعلاوه، بر اساس استدلالهاي صدرالمتألهين نظرية مثل بلحاظ هستيشناسي نظريهيي کاملاً سازگار است؛ نتيجه اينکه فلسفه رياضي افلاطون فلسفهيي سازگار است.http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23392مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316Hakim Sabziwari’s Impact on the School of Tehran: Continuity of the Qajar Philosophical School of Isfahanتأثير حکيم سبزواري بر مکتب تهران (تداوم مکتب فلسفي اصفهان قاجاري)6394faمحمدجواد ساميدانشگاه هنر شيراز سعيد رحيمياندانشگاه شيراز2019316The present study examines the quality of the realization of Islamic schools of philosophy in the Iranian cultural field between eighth and thirteenth centuries (AH). Initially, the authors discuss the development of such schools from the “Philosophical School of Shiraz (represented by Qutb al-Din Shirazi and Sadr al-Din Dashtaki) to the “School of Safavid Isfahan (represented by Mir Damad and Mulla Sadra) and from there to the School of Qajar Isfahan (represented by Mulla Ali Nuri and Mulla Isma’il Khwajavi), and finally to the “School of Tehran” (represented by Mulla Ali Mudarris Zunuzi, Mulla Mohammad Reza Ghomshei, and Hakim Jilwah). Then they deal with the key role of Hakim Sabziwari in the development of the third school in the School of Tehran. Clearly, because of the chosen period, there is no place for focusing on the schools preceding the philosophical school of Shiraz, such as “School of Maragheh” (represented by Khawaja Nasir al-Din Tusi) or the schools succeeding the School of Tehran, such as the “Neo-Sadrian School” (represented by ‘Allamah Tabataba’i). In line with the purpose of the study, the authors have tried to refer to the specific features of the four target schools, the social conditions dominating the society, and the reasons behind people’s referring to the distinguished philosophers and scholars of each school. Following a library method of research and a comparative design, this study demonstrates that the rulers’ coercion and cruelty and the scholars’ attempts at granting legitimacy to their acts and following them were the main causes of the creation of certain pseudo-parties and centers around spiritual authorities in the garb of philosophers and Sufis.نوشتار حاضر به بررسي نحوة تحقق مکاتب فلسفي اسلامي در حوزه فرهنگي ايران از قرن هشتم تا سيزدهم هجري ميپردازد. در اين راستا سير تحول مکاتب مزبور از «مکتب فلسفي شيراز» (به نمايندگي قطبالدين شيرازي و صدرالدين دشتکي) به «مکتب اصفهان صفوي» (به نمايندگي ميرداماد و ملاصدرا) و از آن به «مکتب اصفهان قاجار» (به نمايندگي ملاعلي نوري و ملااسماعيل خواجوي) و در نهايت وصول آن به «مکتب تهران» (به نمايندگي ملاعلي مدرس زنوزي و ملامحمد رضا قمشهاي و حکيم جلوه) مطرح ميشود و در ادامه به نقش کليدي حکيم سبزواري در تحول مکتب سوم به مکتب تهران پرداخته ميشود. بديهي است بلحاظ دوره زماني انتخاب شده مجال پرداختن به مکاتب پيش از مکتب فلسفي شيراز مانند «مکتب مراغه» (به نمايندگي خواجه نصيرالدين طوسي) و يا پس از مکتب تهران يعني «مکتب نوصدرايي» (به نمايندگي علامه طباطبايي) نبوده است. در اين راستا تلاش شده به ويژگيهاي چهار مکتب مورد نظر و شرايط اجتماعي حاکم بر جامعه و علل رويکرد مردم به حکما و دانشمندان شاخص هر مکتب اشاره گردد. اين پژوهش به شيوه كتابخانهيي و تلاشي تطبيقي نشان ميدهد كه استبداد و ظلم ناشي از رفتار حاکمان و مشروعيتبخشي و همراهي اهل علم، علت عمده تشکيل حلقهها و کانونهاي شبهحزبي به دور قدرتهاي معنوي در لباس حکيم و صوفي بدليل تأثير سخن عارفان و فيلسوفان بوده است.http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23393مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریتاریخ فلسفه2008-9589922019316A Comparative Study of Utopia in Islamic Thinkers: A Case Study of the Views of Khwajah Nasir al-Din Tusi and Ibn Sinaمقايسه تطبيقي مفهوم مدينه آرماني در آراء متفکران اسلامي (نمونه موردي؛ آراء خواجه نصيرالدين طوسي و ابنسينا)171192faمهدي ترکشونددانشگاه سيدجمال الدين اسد آباديعلي خواجه نايينيدانشگاه تهران2019316The negation of painful worldly affairs and trying to depict a purely good world in the mind of a human being who has experienced a descent from heaven to the earth has a long history. This thought has resulted in the development of the idea of Utopia by Western and Eastern thinkers. Khwajah Nasir al-Din Tusi and Ibn Sina are among the scholars who have theorized in this regard and elaborated on the various dimensions of their own Utopia. The present study was conducted using a descriptive design and examining the existing documents regarding Ibn Sina and Tusi’s views of Utopia. The results of the study indicate that the differences between their descriptions of Utopia pertain to their theoretical approach, their views of the kind of leadership and attributes of the head of Utopia, Ibn Sina’s hierarchical and class-oriented view, and an accurate view of the components of Utopia in Ibn Sina’s philosophy in comparison to Tusi, while they both agree with each other with respect to their worldviews, the conditions they set for attaining the leadership of Utopia, and compromising view of the existing status. Evidently, given the Islamic worldview of both thinkers, the findings of this study could be a useful first step for portraying an Islamic city.نفي امور رنجآور دنيوي و تلاش براي ساختن يا به تصوير کشيدن جهاني که در آن کمال محض باشد در انديشه انساني که هبوط از بهشت به زمين را تجربه کرده، ريشه يي تاريخي دارد. اين انديشه سبب شکلگيري مدينه آرماني شده که توسط متفکرين غربي و شرقي به تصوير کشيده شده است. خواجه نصيرالدين و بوعلي از جمله متفکراني هستند که در اين زمينه نظريه پردازي کرده و به ابعاد مختلف مدينه آرماني خويش پرداختهاند. اما آنچه در اين پژوهش مورد بررسي قرار ميگيرد، مقايسه ديدگاه اين متفکران در باب مدينه آرماني است. روش مورد استفاده در اين پژوهش توصيفي و با استفاده از مطالعه اسناد و مدارک موجود در باب انديشه مدينة آرماني از ديدگاه ايشان (خواجه نصيرالدين و بوعلي) بوده است. نتايج اين پژوهش نشان ميدهد تفاوت در آبشخور نظري در جهت توصيف مدينة آرماني، اشتراک در نوع جهان بيني، ديد سلسه مراتبي و طبقاتي بوعلي، نگاهي تدقيق شده به اجزاء و ساختار مدينه آرماني در انديشه او نسبت به خواجه، تفاوت در نوع رهبري و صفات رئيس مدينه، اشتراک در وضع شروطي براي دستيابي به مقام رياست مدينه، نگاه مصلحانه به وضعيت موجود از جمله شباهتها و اختلافهاي خواجه نصيرالدين طوسي و بوعليسينا در توصيف مدينه آرماني است. بديهي است که با توجه به جهانبيني اسلامي حاکم بر هردو تفکر، نتايج اين پژوهش ميتواند راهگشاي مفيدي براي ترسيم شهر اسلامي باشد که اين مهم دستاوردي براي پژوهشگراني باشد که انديشه ايجاد شهر اسلامي دارند. http://hop.mullasadra.org/en/Article/Download/23394