مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 2 2026 2 21 A Reflection on the Principle of "The Pure is Neither Dual or repeated" تأملی در قاعدۀ «صرف الشىء لایتثنّى و لایتکرّر» 101 116 fa جواد صوفی دانشگاه تهران 2025 10 24 <p style="direction: ltr;">The principle “The pure thing is neither dual or repeated”, sometimes referred to as “The pure thing has no distinction and no repetition,” is a philosophical principle first observed in the writings of Shaykh al-Ishrāq. The purport of this principle is: if something is purified from all that is superfluous to it and only its essence remains, it does not admit multiplicity or repetition. Although, in the view of Muslim philosophers, conceiving and assenting to this rule is not very difficult, careful reflection indicates that there are certain ambiguities in the meaning of “pure existence.” The meaning of “thing” in “pure thing” is either quiddity or existence. If it is quiddity, a pure quiddity that is not accompanied by anything else will only exist in the mind because a natural universal is accompanied by accidents. However, if the meaning of “thing” is existence, then a precise interpretation of pure existence must first be provided, and then the principle must be proven because the philosophers' interpretation of pure existence is based on the premise that the Necessary Being is pure existence and lacks anything that indicates the imperfection and limitation of contingents, such as potency, matter, and quiddity, pure existence, and so on. This is while, according to these interpretations, some objections are raised against the principle and, thus, it is not complete.</p> <p>قاعدة «صرف الشىء لا یتثنّى و لا یتکرّر» که گاهی نیز از آن با «صرف الشئ لا میز فیه و لا تکرر» یاد میشود، از قواعد فلسفی&zwnj;یی است که نخستین&zwnj;بار در نوشته&zwnj;های شیخ اشراق دیده شده است. مفاد این قاعده چنین است: اگر چیزی از تمام آنچه زائد بر آن است خالص شود و تنها ذات آن بماند، تعدد و تکثر نمیپذیرد. هر چند بنظر حکمای مسلمان، تصور و تصدیق به این قاعده چندان دشوار نیست، اما دقت و تأمل در آن حاکی از اینست که در معنای صرف&zwnj;الوجود ابهاماتی وجود دارد. مراد از «شئ» در «صرف الشئ»، یا ماهیت است یا وجود. اگر ماهیت باشد، ماهیت صرف که همراه آن چیزی نباشد، جز در ذهن نخواهد بود، زیرا کلی طبیعی همراه عوارض است. اما اگر مراد از «شئ»، وجود باشد، ابتدا باید تفسیری دقیق از صرف&zwnj;الوجود ارائه داد و سپس به اثبات قاعده پرداخت، زیرا تفسیر حکما از صرف الوجود، بر این مبناست که واجب، صرف الوجود است و هر آنچه را که حاکی از نقص و محدودیت ممکنات است ـ&zwnj;مثل قوه، ماده و ماهیت، صرف الوجود&zwnj; و...&zwnj;ـ ندارد. این در حالیست که بنا بر این تفاسیر، اشکالاتی بر قاعده وارد میشود و قاعده تمام نخواهد بود.</p>

http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/51890