مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 1 2025 12 16 A Study of Two False Perspectives on Khwajah Nāṣīr al-Dīn Ṭūsī: A Hellenist Scholar from Azerbaijan بررسی دو دیدگاه ناصواب درباره نصیرالدین طوسی: دانشمندی از آذربایجان و وفادار به سنت یونانی‌مآب 85 100 fa مرتضی متولّی دانشگاه تهران 2025 10 19 <p style="direction: ltr;">In non-Persian and non-Arabic works about Khwajah Nāṣīr al-Dīn Ṭūsī, two strange views have emerged: that Ṭūsī was a scholar from Azerbaijan, and that he was committed to a Hellenistic perspective. This paper is intended to examine these two views and reveal their historical and analytical errors. During the last hundred years, neighboring countries have tried to claim Iran&rsquo;s scholars as their own. One of these attempts is to consider Khwajah Nāṣīr al-Dīn Ṭūsī as Azerbaijani. Based on a historical and analytical approach, this paper initially shows that in no way can Ṭūsī be considered a scientist from Azerbaijan, and then it explains the reasons for this academic theft, including the fact that by doing so, they legitimize their government and strengthen its cultural pillars. On the other hand, given Ṭūsī&rsquo;s extensive activities in mathematics and astronomy, Jamil Rajab, a historian of science in the Islamic tradition, intends to demonstrate that he sought to preserve the Greek heritage. Here, the author aims to prove that the claim that Ṭūsī was committed to a Hellenistic perspective, without pursuing the practical needs of the Islamic society or religious or other objectives, cannot be considered a sound allegation. Such a reductionist view of Ṭūsī conceals his complex and multidimensional personality.</p> <p>در آثار غیرفارسی و غیرعربی دربارة خواجه نصیرالدین طوسی دو دیدگاه غریب بمیان آمده است: اینکه طوسی دانشمندی از آذربایجان است و اینکه او متعهد به نگرش یونانی&zwnj;مآب بوده است. هدف این مقاله بررسی این دو دیدگاه و آشکار ساختن خطاهای تاریخی و تحلیلی آنهاست. در صد سال اخیر کشورهای همسایه تلاش داشته&zwnj;اند دانشمندان کشور ما را بنام خود ثبت کنند. یکی از این تلاشها آذربایجانی دانستن خواجه نصیر است. این مقاله با رویکرد تاریخی و تحلیلی، نخست نشان میدهد که بهیچ روی نمیتوان طوسی را دانشمندی از آذربایجان دانست، آنگاه علل این سرقت علمی را تبیین خواهم نموده، از جمله اینکه بدین طریق به حکومت خود مشروعیت میبخشند و رکن فرهنگی آن را استوار میسازند. از طرف دیگر، جمیل رجب، مورخ علم در سنت اسلامی، با توجه به فعالیتهای زیاد طوسی در ریاضیات و نجوم، میخواهد نشان دهد که او در پی حفظ میراث یونانی بوده است. با رویکرد تاریخی و تحلیلی نشان خواهیم داد که نمیتوان این ادعا که طوسی متعهد به نگرش یونانی&zwnj;مآب بوده، بی&zwnj;آنکه در پی رفع نیازهای عملی جامعة اسلامی یا اهداف دینی یا غیر آن بوده باشد، را ادعایی استوار دانست. اینگونه نگاه فروکاهشی به طوسی، شخصیت پیچیده و چندبعدی او را کتمان میکند.</p> http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/51864