مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 1 2025 12 16 The Word “Sīyāsat” in Arabic Dictionaries Before the Fifth Century AH: A Historical Inquiry واژه «سیاست» در لغتنامه‌های عربی پیش از سده‌ پنجم هجری؛ جستاری تاریخی 37 62 fa سجاد هجری دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین حجت فلاح توتکار دانشگاه بین المللی امام خمینی باقرعلی عادلفر دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی عبدالرفیع رحیمی دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی 2025 10 17 The frequently used word “Sīyāsat,” which today corresponds to “politics” and “policy,” has a long history in the Islamic world, especially in practical wisdom. Some historians consider the historical meaning of this word to be different from its current meaning, while others consider them somewhat similar. To judge between these two viewpoints, one should first examine it in Arabic dictionaries, among which the dictionaries written up to the 5th century are of significant importance and exhibit originality. This article attempts to analyze the philology of the word “Sīyāsat” and to explore the components of its semantic network. For this purpose, dictionaries written up to the 5th century AH have been individually examined and compared. Although the majority of these works are silent about the connection of “Sīyāsat” with the nominal meanings of "س و س", two dictionaries, Maqayis al-Lughah by Ibn Fāris and Al-Furūq al-Lughawīyyah by Abū Ḥilāl al-Askarī, have put forward certain hypotheses in this regard that make it difficult to judge between them and choose one. Abū Ḥilāl is the only lexicographer among these dictionary writers who compared “Sīyāsat” (politics or policy) with “tadbīr” (administration, governance). In this comparison, Abū Ḥilāl believes that the actions and attributes of “Sīyāsat” cannot be applied to God. However, the phrase “Sīyāsat Allāh” (God’s governance) has been used in the texts written by his contemporaries, and it seems that Miskawayh al-Rāzī, in Tahdhīb al-Akhlāq, was a pioneer in using this compound, apparently under the influence of its Greek translations. This article aims to investigate Abū Ḥilāl’s claim regarding “Sīyāsat”. واژة پربسامد سیاست که امروزه برابر politics و policy نهاده میشود، تاریخی دراز در جهان اسلام، بویژه در حکمت عملی دارد. برخی مورخان معنای تاریخی این واژه را جز معنای امروزینش میدانند و بعضی آنها را تا حدودی یکسان میشمارند. برای داوری میان این دو دیدگاه،&zwnj; نخست باید آن را در فرهنگ&zwnj;لغتهای تازی بررسی کرد و در این میان، فرهنگ&zwnj;لغتهای نوشته&zwnj;شده تا سدة پنجم، اهمیت و اصالت دارند. این مقاله میکوشد فقه&zwnj;اللغة واژه&zwnj; سیاست را واکاود و اجزای شبکة معنایی آن را بدست آورد. برای این مهم، فرهنگ&zwnj;لغتهای نوشته&zwnj;شده تا سدة پنجم هجری، یک&zwnj;بیک بررسی و با یکدیگر سنجیده شده&zwnj;اند. هرچند قاطبة این آثار دربارة ارتباط سیاست با معانی اسمی «س&zwnj;وس» خاموشند، اما دو فرهنگ مقاییس اللغة&zwnj; ابن&zwnj;فارس و الفروق اللغویة ابوهلال عسکری در اینباره حدس&zwnj;هایی را پیش کشیده&zwnj;اند که داوری میانشان و برگزیدن یکی از این&zwnj;دو را دشوار میکند. ابوهلال تنها لغوی از میان این فرهنگ&zwnj;نگاران است که سیاست را با «تدبیر» سنجیده است. در این سنجش، ابوهلال باور دارد که نمیتوان افعال و اوصاف سیاست را برای خدا بکار برد. اما در متنهای معاصرانش عبارت «سیاسة الله» بکار رفته و گویا مسکویه رازی در تهذیب الأخلاق، در کاربرد این آمیزه گوی سبقت را ربوده و بنظر میرسد او متأثر از ترجمه&zwnj;های یونانی از این ترکیب بهره برده است. این مقاله میکوشد مدعای ابوهلال را بررسی نماید.

http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/51839